लेप्टोस्पाइरोसिसबाट कसरी बच्ने ?

बिहिबार, ३१ जेठ २०७५

लेप्टोस्पाइरा जातिको जीवाणुको सङ्क्रमणबाट मुसा तथा गाईभैंसी जस्ता पशु र मानिसमा समेत हुने रोगलाई लेप्टोस्पाइरोसिस वा छोटकरीमा ‘लेप्टो’ पनि भन्ने गरिएको छ । सामान्यतया यो पशुहरूमा लाग्ने रोग हो । 

विश्वको धेरै देशहरूमा यो रोग महामारीको रूपमा  देखापर्ने गरेको छ ।     पशुहरूमा सङ्क्रामक रोगका रूपमा लाग्ने यस रोगले मानिसमा समेत सर्न सक्ने हुनाले यसलाई जुनोटिक रोगको सूचीमा राखिएको छ । यो रोगको महामारी बेला बखतमा हुने गरे पनि आम मानिसमा यसबारे निकै कम जानकारी भएको महसुस गरिएको छ । यो रोगलाई विभिन्न देशमा विभिन्न नामले चिनिने गरेको छ । जस्तैः मड फिवर, क्यानिकोला फिवर, वेल्स डिजिज, हेमोरेजिक जन्डिस, स्वाम्प फिवर, आदि । नेपालमा यो रोगको वस्तुस्थितिबारे खास अध्ययन नभएका कारण यो रोगलाई केही सङ्क्रमित मानिसमा इन्सेफालाइटिस, मेनेन्जाइटिस्, इन्फ्लुएन्जा भने गलत निदान गरिएको हुनसक्छ । 

यो रोग  निम्न दुई अवस्थामा देखिन्छः
    (क) वेल्स डिजिज – सङ्क्रमित मुसा वा छुचुन्द्राको पिसाबबाट (कमलपित्त –जण्डिस)को रूपमा देखिने ।
    (ख) हार्डजो लेप्टो– सङ्क्रमित गाईवस्तुको पिसाबबाट ज्वरोको रूपमा देखिने ।

यो रोगका मुख्य लक्षणहरू के–के हुन् ? 

यो दुवै प्रकारको रोग मानिसमा लाग्दा सुरुमा ‘फ्लुु रोगको सङ्क्रमणझैं लक्षणहरू देखापर्छ । लगातार धेरै टाउको दुख्ने, वान्ता आउने, जिउ दुख्ने र अन्त्यमा कमलपित्त हुने, मस्तिष्कको सुजन (मेनेन्जाइटिस) र मिर्गाैलाले काम नगर्ने हुन्छ । कहिलेकाहीँ यस रोगले मानिसको ज्यान समेत लिन सक्छ ।


 यो रोगको जोखिममा को–को पर्न सक्छन्  ? 

मुसा, मुसाको पिसाब, गाईभैंसीको मलमूत्र वा पाठेघरबाट  निस्कने श्रावको संसर्ग वा सम्पर्कमा आउने कुनै पनि व्यक्तिमा संक्रमण हुन सक्छ । अतः गाईभैंसीको हेरचाह गर्ने वा अन्य अप्रत्यक्षरूपमा संलग्न हुने व्यक्तिहरू (भेटेरिनरियनहरू, भेटेरिनरी प्राविधिकहरू, मासु निरीक्षकहरू, पशु बध गर्ने मानिसहरू, ढल तथा फोहरमैला सरसफाइ गर्ने व्यक्तिहरू) मा यो रोग सर्ने सम्भावना सबैभन्दा बढी रहन्छ । ताल तलैया तथा घोल क्षेत्रमा गई  पौडी खेल्ने र माछा मार्ने पेसामा संलग्न व्यक्तिहरूमा पनि रोगको जोखिम बढी रहन्छ । गाईभैंसीको मलमूत्रबाट प्रदूषित पोखरी, नहर, नदीको पानीबाट पनि यो रोगको सङ्क्रमण हुन सक्छ । बाढीको प्रकोप भई घर कम्पाउन्ड डुबानमा पर्दा पनि मानिस तथा पशुमा यो रोगको सङ्क्रमण फैलन सक्छ ।

लेप्टो रोग मानिसमा कसरी सर्न सक्छ ? 

यो रोगको जीवाणु मानिसको शरीरमा काटिएको घाउचोट, मुख, घाँटी, आँखा आदिमा सङ्क्रमित पानी वा सङ्क्रमित पशुको पिसाब पर्दा रोगको सङ्क्रमण सजिलैसँग सर्न सक्छ । जमेको पानी, नाला पोखरीको पानी आदिमा सङ्क्रमित पशुको पिसाबबाट प्रदूषण भएको छ भने यस्तो पानीबाट पनि रोग फैलन सक्छ । गाईभैंसी गोठमा काम गर्ने व्यक्तिहरू सजिलैसँग यिनीहरूको पिसाबको माध्यमबाट सङ्क्रमित हुन सक्छन् । गाईभैंसीको दाना राख्ने भण्डार कक्षमा मुसाले सहज प्रवेश पाउने हुँदा दानामा मुसाको पिसाबबाट प्रदूषित हुन गई रोग सर्न सक्छ ।

यो रोगलाई कसरी रोकथाम गर्न सकिन्छ  ?

(क)    मुसाहरू नियन्त्रण गर्ने । खुल्ला हातले मुसालाई कहिल्यै नछुने ।

(ख) घाउ, चोटपटक लाग्दा तुरुन्तै साबुन पानीले राम्ररी सफा गर्ने र पानी नछिर्ने  पट्टी बाधेर मात्र पुनः काममा जाने ।

(ग)    सुरक्षित पोसाक लगाउने ।

(घ) पशुसँग काम गरिसकेपछि, फोहोर मैला छोएपछि साबुन पानीले राम्ररी हात  धुने । हात नधोई, सुर्ती, चुरोट, खैनी तथा अन्य खानेकुराहरू सेवन नगर्ने ।

रोगबाट बच्न थप के गर्न सकिन्छ ?

(क)    प्रदूषित पानी नपिउने ।

(ख) पशुहरूको पिसाब मिसिएको वा मिसिन सक्ने पानीमा, पोखरी वा आहालमा ननुहाउने ।

(ग)    मुसा नियन्त्रण गरी दाना तथा खाद्य पदार्थमा मुसाको पिसाब पर्नबाट जोगाउने ।

(ध)    यो रोग विरुद्ध कुकुर तथा गाईभैंसीमा नियमित खोप लगाउने (यदि खोप उपलब्ध छ भने) । 

(पशु स्वास्थ्य व्यवस्थापन विज्ञ, डिभाइन भेटेरिनरी क्लिनिक सिनामङ्गल ।)


To read in your mobile download our android app from google play store. Click Here To Download App

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

छुटाउनु भयो कि?

नेताहरुको स्पर्धा र त्यसको अन्तर्य

प्रतिस्पर्धी दलका नेताहरुमा सत्ता वर्चश्व र राष्ट्रिय राजनीतिमा दलीय प्रभुत्वका लागि आ–आफ्नो दाउपेच त हुन्छ नै । तर एउटै दलभित्रको...

जाडोमा श्वासप्रश्वासको समस्याः लक्षण, कारण र उपचार

दिनदिनै चिसो बढ्दैछ । चिसो बढ्दा सबैभन्दा बढी सास्ती भनेका रोगी, बुढाबुढी, बालबच्चा र सुत्केरीले झेल्नुपर्छ । चिसो मौसममा...

छोरी वा छोरा ? यस्तो तरिका अपनाएर आफैले लिंग निर्धारण गर्न सकिन्छ

छोराछोरी बराबरी । वर्तमान समाजले आत्मसात गरेको कुरा हो यो । छोरा भएपनि, छोरी भएपनि अभिभावकले समान सन्तुष्ट प्राप्त गर्छ...

पुत्र प्रकाश विना प्रचण्डको एक वर्ष

तात्कालिन नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष पुष्पकमल दहाल (प्रचण्ड)का पुत्र प्रकाश दहालको निधन भएको आज एक वर्ष पुग्यो । यसविच राष्ट्रिय...

यी हुन् गर्भावस्थामा आउने परिवर्तन र निम्तन सक्ने खतरा :

गर्भावस्था एक विशेष मात्र नभएर जटिल अवस्था हो । यो अवस्थामा आमाले आफ्नो स्वास्थ्यको पूर्ण सावधानी अपनाउन जरुरी हुन्छ ।...

खाली पेटमा चिया पिउनु कति हानिकारक ?

बिहान धेरै बेरसम्म खाली पेट बस्दा शरिरमा एसिडको मात्रा बढ्ने गर्दछ । चियामा पनि एसिड हुन्छ । यस्तो अवस्थामा यदि...

राशिअनुसार आजको आफ्नो भाग्य हेर्नुहोस्

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ४ मंगलबार सन् २०१८ नाेभेम्बर २० तारिख। तिथि    द्वादशि :१५ घडी :३५ पला (दिउसाे...

बिष बन्दै एन्टिबायोटिक, ८० बर्ष पुरानो सुत्र

८० बर्ष पुरानो सुत्रमै उत्पदान हुँदै आएका एन्टिबायोटिक विषका रुपमा विकास भएको भन्दै विश्वव्यापी प्रश्न उठ्न थालेको छ । एन्टिबायोटिकको...

आजको राशिफल

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ५  गते । बुधबार । इश्वी सन् २०१८ नोभेम्बर २१ तारिख। विरोधकृत् संवत्सर। दक्षिणायन। हेमन्त...

वीर अस्पतालका डाक्टरको राजीनामा पत्र : चाकरी र घुस रकम पुर्‍याउन सकिन

वीर अस्पतालका न्युरो सर्जन डा ध्रुवराज अधिकारीले राजीनामा दिएका छन्। उनले आफ्नो राजीनामा पत्रमा चाकडी र घुस दिन नसकेको उल्लेख...

नर्सविहीन हुम्ला अस्पताल, ३ कर्मचारीको भरमा अस्पताल

जिल्ला अस्पताल हुम्ला नर्सविहीन भएको छ । एकजना नर्स पनि सरुवा भएर काठमाडौं गएपछि अस्पताल नर्सविहीन बनेको हो । दुईजना नर्सको दरबन्दी...

शान्ति संझौता, दुईतिहाई र सपना

माओवादी क्रान्तिकारीका नेता सी.पी.गजुरेलको उक्त अभिव्यक्ति यथार्थ हो कि राजनीतिक तुष ? सी.पी.को आरोप वाहेक पनि विप्लवको भुसको आगो झै...

Loading...

सर्वाधिक पढिएको