बर्तमान राजनीतिको चित्रपट

बुधबार, १२ मङि्सर २०७५

बर्तमान राजनीतिको चित्रपट

लोकतन्त्रको गति आशंका र त्रासमा


झण्डै सत्तरीवर्षदेखि अस्थिरतावाट गुज्रदै गएको नेपालको राजनीति जननिर्वाचित संविधानसभावाट संविधान निमार्ण र कार्यान्वयन भएपछि स्थिरताको दिशातर्फ उन्मुख भएपनि भावी चित्र भने अझै धमिलो देखिन्छ । यसमा मूलभूतरुपले तीनवटा कारणहरु चित्रपटमा देखिन्छन् । लोकतान्त्रिक तथा संसदीय मूल्य मान्यता, कम्युनिष्ट अधिनायकत्वको खतरा र संघीयताले निम्त्याएको राष्ट्रिय अक्षुणता यी तीनवटा प्रश्नहरु नै अहिले प्रत्यक्ष देखिएका स्थिरताका वाधक हुन् ।

 

निश्चय नै नेपाली कांग्रेस पार्टी भनेको लोकतान्त्रिक संसदीय परिपाटीभित्र समाजवादी राज्यप्रणालीको पक्षपाती पार्टी हो । वी.पी. कोइरालाको विचार तथा नेपाली कांग्रेसले स्थापनाकालमा अंगीकार गरेको सिद्धान्तको मर्ममा पार्टीले खुट्टा टेकिरहेको छ कि छैन यो पार्टीभित्रै वहसको विषय होला तर राष्ट्रिय राजनीतिमा उसको भूमिका वी.पी.को निधन पछि वैचारिकरुपले स्पष्ट देखिदैन । पञ्चायत ढाल्ने वा गणतन्त्र स्थापना गर्ने मुद्धासम्म नेपाली कांग्रेसले लिएको नीति एकप्रकारले राष्ट्रिय स्वार्थ सापेक्ष थियो । त्यसपछिका दिनहरुमा पटकपटक भएका गठवन्धन र सहमतिहरुले पार्टीलाई कति फाइदा पु¥यायो वा कति घाटा पु¥यायो भन्नु भन्दा पनि लोकतान्त्रिक मूल्यका खातिर कति सकारात्मक रह्यो भन्ने संश्लेषणको विषय भएको छ । आन्तरिक गुटवन्दी र नेतृत्वको प्रश्न प्रतिस्पर्धाको विषय भएपनि यसले पार्टीको नीति र सिद्धान्तलाई क्षति हुने तहको वाटो अंगीकार गर्न हुँदैनथ्यो । कतिपय घटनाक्रम तथा गठवन्धनले नेपाली कांग्रेसलाई जनाधारमा क्षति पु¥याएको देखिन्छ । शिर्ष तहका प्रतिस्पर्धी नेताहरु वीच व्यक्तिगत सम्बन्ध र अनुनयका आधारमा हुने गठवन्धनले आफ्नो राजनीतिक वर्चश्व र स्थानीय जनाधारमा क्षति पु¥याउन सक्छ भन्ने कुरालाई नेतृत्वले नजरअन्दाज गर्नु हुँदैन । नेपालको चुनावी स्पर्धा र केही सानातिना घटनाक्रममा नेपाली कांग्रेसले आफ्नो जग छोडेको देखिन्छ जसले गर्दा महानिर्वाचनको परिणाम उसका लागि सुखद रहेन ।

 

नेपाली कांग्रेस भनेको नेपाली राजनीतिमा स्थिर जनाधार भएको पार्टी हो । कुनै पनि संकट, घेरावन्दी र विस्थापनको क्षणमा पनि आफ्नो अवस्थाबाट विचलित नभएका कार्यकर्ताले घेरिएको पार्टीको जनाधार वास्तवमा अत्यन्त लोभलाग्दो छ । तर यसलाई कसरी परिचालन, संरक्षण र सम्बद्र्धन गर्ने भन्ने विषयमा नेताहरु गम्भीर देखिदैनन् । हरेक नेताहरु आ–आफ्नो गुट र सिमित कार्यकर्ताको बृत्तभित्र रमाउनु तथा जनताको विसाल पंक्तिमा खेलिरहेका कार्यकर्ताहरु आस्थाकै भरमा टिकीरहनु परेको तथ्य नेताहरुले बुझ्नु पर्छ ।

 

नेपालको वर्तमान राजनीतिको परिदृश्यमा नेपाली कांग्रेसको भूमिका लोकतन्त्रको रक्षार्थ खबरदारी, कार्यकर्ता प्रशिक्षण र जनाधारको रक्षा र विस्तारमा भन्दा आन्तरिक गुटवन्दीमा मात्रै केन्द्रित देखिन्छ । वक्तव्यवाजीमा कम्युनिष्ट अधिनायकवादको खतरा भनिए पनि व्यवहारमा यसलाई निस्तेज पार्न र जनतालाई सचेत गर्ने दिशातर्फ अग्रसर हुन सकिरहेको छैन । जसले गर्दा नेपाली कांग्रेसको सुदूर भविष्य कम्युनिष्ट एकताले होइन आफ्नै अनेकताले धमिलिदै छ ।

 

नेपालमा कम्युनिस्टहरुको साठी प्रतिसत भन्दा ज्यादा जनाधार निर्वाचन परिणामले देखाएको छ । वास्तवमा यो यथार्थ साम्यवादी प्रणली चाहाने जनाधार हो कि चुनावी रणनीतिले मात्र वटुलेको जनाधार हो ? नेपालका कम्युनिस्टहरुको आत्ममुग्धता यस्तै परिणामले परिपोषित छ । विश्वमा रक्षात्मक अवस्थामा पुगेको कम्युनिस्ट संगठनलाई मधयनजर राख्दा नेपालको यो चित्र औसतमा कम्युनिस्टहरुका लागि सकारात्मक परिणाम नै हो । तर यथार्थमा नेपाली समाजको राम्रो विश्लेषण गर्ने हो , सामाजिक चरित्र र चुनावी परिणामको लेखाजोखागर्ने हो भने नेपालमा कम्युनिष्टहरुको जनाधार अत्यन्त अस्थिर र क्षणभङ्गुर देखिन्छ । नेपाली जनताको भावना र मनोविज्ञानलाई राम्रोसंग संश्लेषण गर्ने हो भने कुनै पनि प्रकारको निरंकुशता र अधिनायकत्वको पक्षमा जनमत पुग्दैन । कम्युनिष्ट राज्य प्रणाली स्थापनाको सवालमा दर्जनौ पार्टी र पृथक विचार वोकेका कम्युनिष्टहरुको न्यून जनाधार चुनावी प्रतिस्पर्धामा हुने जोडघटाउ यथार्थ जनाधार होइन । यसका आधारमा तर्सने र खतार देख्ने भन्दा पनि सत्ता सञ्चालन विधिमाथि आफ्ना दृष्टिहरु पुग्नुपर्ने हुन्छ ।

 

झण्डै एकतिहाई जनाधार वोकेको नेकपा (एमाले) र खहरे खोला झै ह्वात्त भएर स्वात्तै सुकेको माओवादीको न्युन जनाधार र एकताले संसदीय गणितमा शक्तिशाली देखायो । संसदीय गणितको आधारलाई कम्युनिष्ट अधिनायकवादको खतराका रुपमा परिभाषित गर्नु राजनीतिक दूरदर्शिता होइन । कम्युनिष्टहरुका वेलावखतका एकता र विभाजन राजनीति र सैद्धान्तिक भन्दा पनि व्यक्तिगत महत्वकांक्षा र जूँगाको लडाई जस्तो देखिएका छन् । गएको निर्वाचन अघिको दुइ पार्टी वीचको पार्टी एकता कसैका लागि राजनीतिक हैसियतामा वढोत्तरी र कसैका लागि आस्तित्वको सम्मानपूर्ण रक्षामा केन्द्रित थियो । यसलाई दीर्घकालिन र सैद्धान्तिक मूल्यस्थापनाको कार्यदिशाको रुपमा हेर्न सकिदैन । त्यसैले यसलाई त्यही ढंगको खतरा देखाउनु मात्र लोकतन्त्रको पक्षपोषण हुदैन । नेपालको वर्तमान परिदृश्यमा विभिन्न खतरा भन्दा पनि लोकतन्त्रको मर्म अनुरुपको राजनीतिक शैलि र संस्कारको अभाव तथा संघीयताको अभ्यास भैनसकेको अवस्था हो ।


To read in your mobile download our android app from google play store. Click Here To Download App

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

छुटाउनु भयो कि?

नेताहरुको स्पर्धा र त्यसको अन्तर्य

प्रतिस्पर्धी दलका नेताहरुमा सत्ता वर्चश्व र राष्ट्रिय राजनीतिमा दलीय प्रभुत्वका लागि आ–आफ्नो दाउपेच त हुन्छ नै । तर एउटै दलभित्रको...

जाडोमा श्वासप्रश्वासको समस्याः लक्षण, कारण र उपचार

दिनदिनै चिसो बढ्दैछ । चिसो बढ्दा सबैभन्दा बढी सास्ती भनेका रोगी, बुढाबुढी, बालबच्चा र सुत्केरीले झेल्नुपर्छ । चिसो मौसममा...

छोरी वा छोरा ? यस्तो तरिका अपनाएर आफैले लिंग निर्धारण गर्न सकिन्छ

छोराछोरी बराबरी । वर्तमान समाजले आत्मसात गरेको कुरा हो यो । छोरा भएपनि, छोरी भएपनि अभिभावकले समान सन्तुष्ट प्राप्त गर्छ...

पुत्र प्रकाश विना प्रचण्डको एक वर्ष

तात्कालिन नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष पुष्पकमल दहाल (प्रचण्ड)का पुत्र प्रकाश दहालको निधन भएको आज एक वर्ष पुग्यो । यसविच राष्ट्रिय...

यी हुन् गर्भावस्थामा आउने परिवर्तन र निम्तन सक्ने खतरा :

गर्भावस्था एक विशेष मात्र नभएर जटिल अवस्था हो । यो अवस्थामा आमाले आफ्नो स्वास्थ्यको पूर्ण सावधानी अपनाउन जरुरी हुन्छ ।...

खाली पेटमा चिया पिउनु कति हानिकारक ?

बिहान धेरै बेरसम्म खाली पेट बस्दा शरिरमा एसिडको मात्रा बढ्ने गर्दछ । चियामा पनि एसिड हुन्छ । यस्तो अवस्थामा यदि...

राशिअनुसार आजको आफ्नो भाग्य हेर्नुहोस्

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ४ मंगलबार सन् २०१८ नाेभेम्बर २० तारिख। तिथि    द्वादशि :१५ घडी :३५ पला (दिउसाे...

बिष बन्दै एन्टिबायोटिक, ८० बर्ष पुरानो सुत्र

८० बर्ष पुरानो सुत्रमै उत्पदान हुँदै आएका एन्टिबायोटिक विषका रुपमा विकास भएको भन्दै विश्वव्यापी प्रश्न उठ्न थालेको छ । एन्टिबायोटिकको...

आजको राशिफल

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ५  गते । बुधबार । इश्वी सन् २०१८ नोभेम्बर २१ तारिख। विरोधकृत् संवत्सर। दक्षिणायन। हेमन्त...

वीर अस्पतालका डाक्टरको राजीनामा पत्र : चाकरी र घुस रकम पुर्‍याउन सकिन

वीर अस्पतालका न्युरो सर्जन डा ध्रुवराज अधिकारीले राजीनामा दिएका छन्। उनले आफ्नो राजीनामा पत्रमा चाकडी र घुस दिन नसकेको उल्लेख...

नर्सविहीन हुम्ला अस्पताल, ३ कर्मचारीको भरमा अस्पताल

जिल्ला अस्पताल हुम्ला नर्सविहीन भएको छ । एकजना नर्स पनि सरुवा भएर काठमाडौं गएपछि अस्पताल नर्सविहीन बनेको हो । दुईजना नर्सको दरबन्दी...

शान्ति संझौता, दुईतिहाई र सपना

माओवादी क्रान्तिकारीका नेता सी.पी.गजुरेलको उक्त अभिव्यक्ति यथार्थ हो कि राजनीतिक तुष ? सी.पी.को आरोप वाहेक पनि विप्लवको भुसको आगो झै...

Loading...

सर्वाधिक पढिएको