के हो ब्रोनकाइटिस ?

सोमबार, २९ भदौ २०७७

 

ब्रोनकाइटिसको जोखिममा विशेषगरी बालबालिका ताथ बुढाबुढीलाई हुने गर्छन् । त्यस्तै , धुमपान गर्नेहरुमा पनि ब्रोनकाइटिसको समस्या धेरै हुने गर्छ ।

ब्रोनकाइटिस भएमा श्वासनली (ब्रानकियल ट्यूब) सुन्निने गर्छ । जसका कारण ब्रोनकाइटिसबाट ग्रसित व्यक्तिले फोक्सोको सहायताले पर्याप्त मात्रामा अक्सिजन वा हावा लिन सक्दैनन् ।


ब्रोनकाइटिसको समस्या विशेषगरी, भाइरस, व्याक्टेरिया, धुमपान वा रसायनिक पदार्थको सम्पर्कमा आउनाले हुने गर्छ ।  जब सास नलीकोको टिस्यू उत्तेजित हुन्छ,  तब त्यसमा रहेका रौले काम गर्न बन्द गर्छ । जसका कारण सास नलीमा बलगम (खकार) भरिएर थप उत्तेजित हुन्छ ।  परिणामस्वरुप , ब्रोनकाइटिसका समस्या भएका व्यक्तिमा गाढा रंगको खकारका साथमा अत्याधिक खोकीको समस्या हुने गर्छ ।

 

ब्रोनकाइटिसका प्रकार

ब्रोनकाइटिस दुई किसिमको हुन्छ, एक्यूट (तिव्र) बोनकाइटिस र क्रोनिक (दीर्घकालीन)ब्रोनकाइटिस ।

तीब्र बोनकाइटिसको समस्या अल्पकालीन हुन्छ, जुन व्याक्टेरियाको संक्रमण, प्रदुषण तथा रसायनिक पदार्थको कारण हुन्छ । यो समस्या  फ्लू वा रुघाखोकी पश्चात्त विकसित हुने गर्छ ।  यसको लक्षण खकारको साथ छातीमा समस्या हुने गर्छ । कहिलेकाही ज्वरो आउनुका साथै सास फेर्नमा समस्या हुने गर्छ । एक्यूट ब्रोनकाइटिस केही दिन देखि कैही हप्तासम्म रहने गर्छ । बच्चाहरुमा सानो स्वास नलीका कारण ब्रोनकाइटिसको समस्या धेरै हुने गर्छ । बृद्धवृद्धामा पनि यो समस्या आम मानिन्छ ।

 

क्रोनिक बोनकाइटिस भएमा विरामीलाई सास फेर्नमा समस्या हुने गर्छ । र, यो समस्या विस्तारै विस्तारै क्रोनिक हुँदै जान्छ । जसमा विरामीको स्वास्थ्य अवस्था समेत दिन प्रतिदिन विग्रदै जान्छ । र, विरामीलाई थकावट महसुस हुनुका साथै सास लिनमा कठिनाई भई कृतिम अक्सिजनको आवश्यकता पर्न सक्छ ।

 

ब्रोनकाइटिसको तीन चरण हुन्छ, पहिलो, दोश्रो र तेश्रो ।

पहिलो चरणको ब्रोनकाइटिसमा खोकी सामान्य तरीकाले लाग्छ । यसमा फोक्सोले ८० प्रतिशतसम्म काम गर्छ । दोश्रो चरणमा  एक्यूट ब्रोनकाइटिस गराउने भाइरस संक्रमण स्वास नली हुँदै फोक्सोको तल्लो भागमा फैलिएर खकारको उत्पादन गर्दछ । जसले गर्दा खोकी समेत बढ्ने गर्छ । यस चरणमा फोक्सोले ५० देखि ७० प्रतिशत काम गर्छ ।

जबकी तेश्रो चरणमा विरामीहरुमा भाइरल संक्रमण केही दिनमा ठिक हुने गर्छ । तथापी, ब्रोनकाइटिसको अन्तिम चरणमा पोस्ट ब्रोनकाइटिस सिंन्ड्रोम देखा पर्ने गर्छ । जसमा विरामीलाई कयौ दिनसम्म खोकी लाग्न समस्या र स्वास नलीको समस्या ठिक हुन लामो समय लाग्छ । यो चरणमा फोक्सोले ३० देखि ५० प्रतिशत मात्र काम गर्न सक्छ ।

 

किन हुन्छ, ब्रोनकाइटिस ?

तिव्र बोनकाइटिस विषाणुका कारण हुन्छ, जुन रुघाखोकी वा फ्लू पछि विकसित हुन्छ । भने दीघकालीन ब्रोनकाइटिस धुमपानका कारण विकसित हुने गर्छ । यद्यपी, दीर्घकालीन ब्रोनकाइटिस तिव्र बोनकाइटिसको लगातारको हमलाका कारण पनि हुनसक्छ ।

यसबाहेक, वायु प्रदुषण, धुलोधुवाँ, विषालु ग्यास, तथा रसायनिक पदाथ सम्पर्कमा आएमा पनि ब्रोनकाइटिस हुने गर्छ ।

 

ब्रोनकाइटिस भएमा देखिने लक्षण

ब्रोन्काईमा जलन पैदा हुनु , सुन्निनु , खोकी लाग्नु , सेतो, हरिया वा खैरो रङ्गको खकार  जम्मा हुनु, घाँटी खासखास हुनु, थकान महसुस हुनु, ज्वरो आउनु, रुघाखोकी, छाती दुख्नु वा नाकबाट सिगान बग्नु ब्रोनकाइटिसको लक्षण हो ।

धुमपान गर्ने, कमजोर प्रतिरक्षा प्रणाली, बालबालिका तथा वृद्धवृद्धा यो रोगको जोखिममा बढी रहने गर्छ ।

ब्रोनकाइटिस भएमा यसलाई आयुर्वेदिक उपचार पद्धति द्धारा पनि निको पार्न सकिन्छ, जुन यस प्रकार छ ः

 

ब्रोनकाइटिसको आयुर्वेदिक उपचार

–ब्रोनकाइटिसको समस्या अहिले तिव्र रुपमा बढी रहेको छ । बालबालिका र बुढाबुढी यसको उच्च जोखिममा पर्छन् । दूधमा चिनीको अलावा एक वा दुई चम्चा महको मिसाएर पिउनाmे ब्रोनकाइटिसबाट निकै हदसम्म राहत मिल्छ । यदी दूधमा मह मिसाएर नियमित पिलाए खोकी तुरुन्तै कम हराउँछ । बल्झिदैन ।

 

–एक गिलास दूधमा एक चिम्टी बेसार हालेर उमालेर एक चम्चा देशी घ्यूको साथमा खाली पेटमा दुई तीन पटक खाएमा ब्रोनकाइटिसको समस्या कम हुन्छ । अझ यो उपायलाई नियमित अपनाएर ब्रोनकाइटिसको समस्या क्रमश कम हुँदै जान्छ ।

 

–सौठ र दालचिनीलाई बराबर पिसेर त्यसको धुलो बनाउने । र, एक चम्चा यसको धुलोलाई आधा गिलास पानीमा हालेर उमाल्ने ।र, यसलाई तातो तातो सेवन गर्ने  । यसले ब्रोनकाइटिसको समस्याबाट तुरुन्तै राहत दिलाउँछ ।

 

–सौठ र हर्रोेलाई राम्ररी मिसाएर चूर्ण बनाउनु पर्छ । र, आधा चम्चा यो चूर्णलाई दुई चम्चा महमा मिसाएर सेवन गर्नाले ब्रोनकाइटिसको समस्याबाट राहत महसुस हुन्छ । १५ ग्राम गुडमा पाँच ग्राम सौठ मिलाएर एक महिना नियमित सेवन गरेमा पनि ब्रोनकाइटिसको समस्याबाट राहत मिल्छ ।

 

–दुई चम्चा अदुवाको रसलाई दुई चम्चा महका साथ सेवन गर्नाले पनि ब्रोनकाइसटिसबाट राहत मिल्छ । नियमित रुपमा एउटा स्याउको सेवन वा एक–दुई चम्चा अमलाको रसको सेवनले पनि ब्रोनकाइटिसको समस्याबाट निकै राहत दिलाउँछ ।

 

–तीन कल्ली लसुनलाई काटेर दूधसित उमालेर राती सुत्नु अघि सेवन गर्नाले पनि ब्रोनकाइटिसबट राहत मिल्छ । सामान्यतया, लसुनमा एन्टीबायोटिक गुणका साथै एन्टी भाइरल तत्व हुन्छ । त्यसैले, ब्रोनकाइटिसका विरामीले यसको सेवन जति गर्न सक्यो उत्ति नै फाइदाजनक हुन्छ ।

 

–त्यसबाहेक, ब्रोनक्राइटिसको हुनुमा धुमपान मुख्य कारक भएकोले यो समस्या भएकाले धुमपानबाट टाढा रहनुका साथै कैफिन तथा अल्कोहलको सेवन गर्नबाट बच्नु पर्छ । त्यस्तै, रुघाखोकी लागेका व्यक्तिबाट टाढा रहनु पर्छ । प्रत्येक वर्ष फ्लू तथा निमोनिया विरुद्धको  खोप लगाउनु पर्छ । हात राम्ररी सफा गर्नुपर्छ । साथै,  चिसो तथा प्रदुषणबाट बच्नुका साथै न्यानो कपडाको प्रयोग गरी तातो भई बस्नु पर्छ ।


To read in your mobile download our android app from google play store. Click Here To Download App

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

छुटाउनु भयो कि?

डायबेटिजको बिरामीले बेग्लै खाना खानु जरुरी छैन

सुगर, डाइभिटिज, मधुमेह र चिनीरोग सबैलाई एउटै नामले चिनिन्छ । यसलाई सामान्य भाषामा बुझ्दा शरीरमा चिनीको मात्रा धेरै देखिनु हो...

सर्वाधिक पढिएको