राष्ट्रिय ध्रुवीकरणको नयाँ दिशाको खोजी

शुक्रबार, ०७ मङि्सर २०७५

 

नेपालको राजनीतिमा वाम ध्रुबीकरणले न्यूनतम दिशा समातेको सन्दर्भमा अन्य शक्तिहरुको विचमा पनि यस्तै वहसको चर्चा शुरु भएको छ । संघीयता शुरुभएको नेपालको विकेन्द्रित शासन प्रणालीमा यतिवेला प्रदेश नं.२ र तराई नै मुख्य समस्याको रुपमा देखिएको छ । मधेशवादी दलहरुकै पनि खासै पकड नभएको त्यस प्रदेशमा कम्युनिष्ट पार्टी र अन्य कुनै पनि दलले आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न सकिरहेका छैनन् ।

 

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, संघीयता र समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीमा जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता हुने हुनाले जनता नै निर्णायक शक्रि पनि हुन् । त्यसैले जनतालाई र जनजीवनमा सरोकारका विषयलाई नजरअन्दाज गरेर कुनै पनि दल अगाडि बढ्न सक्दैन । त्यसैले हरेक राजनीतिक दलको लागि मधेशको मुद्धा नै प्रमुख चुनौतीको विषय हो ।

 

दशवर्ष जनयुद्धका नाममा हिंसात्मक गतिविधिबाट पछाडि हटेर शान्तिपूर्ण र वैधानिक वाटोमा अग्रसर भएको नेकपा (माओवादी) र झण्डै ४० वर्ष अगाडिदेखि हिंसा त्यागेर संवैधानिक बाटोमा आएको तात्कालीन एमाले जस्ता दुई ठूला कम्युनिष्ट पार्टीको एकीकरण एकप्रकारले वामपन्थी ध्रुवीकरणको दिशा हो । सानातिना केही कम्युनिष्ट पार्टीहरुले आफ्नो अलग पहिचान राखिरहेको र माओवादीबाट विभाजित पुनर्गठित वैद्य÷विप्लव माओवादीको भूमिका पनि यतिवेला वैधानिक प्रतिस्पर्धातिर जाने संकेतहरु देखा परेका छन् । यसले गर्दा दुईपार्टीको एकीकरण भविष्यमा थप मजबुत हुने अनुमान पनि गर्न सकिन्छ । जसले गर्दा कम्युनिष्ट अधिनायकवादको उदयको संभावनालाई नजरअन्दाज गर्न सकिने अवस्था छैन । अहिलेको सरकारको कामको रवैयाले पनि यस्तै संकेत गरिरहेको छ ।

 

राजनीतिक एकताको व्यापक आवश्यकताको दम्र्यानमा कम्युनिष्ट इतर शक्ति वीच लोकतन्त्र बचाउका खातिर न्यूनतम सैद्धान्तिक एकताको वहस सुरुभएको छ । नेपालीकांगे्रस मुलुकको अग्रणि लोकतान्त्रिक शक्ति हुदाँहुदै पनि आफ्नै आन्तरिक गुटवन्दीका कारण सत्ता राजनीतिबाट पछाडि परेको छ । मुलुकमा लामो समय निरङ्कुश सत्तामा सहभागी भएका पञ्चहरुको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी पनि विभिन्न विचारमा विभक्त भई अस्तित्व रक्षाको संकटमा देखिएको छ ।

 

नयाँ संविधान जारी भएदेखिनै धर्म निरपेक्षताका कारण असन्तुष्ट रहेको संवैधानिक राजतन्त्र र हिन्दु राष्ट्र चाहनेहरुको ठूलो तप्का पनि आफ्नो हिन्दुवादी अभीष्टका खातिर विशेष कार्यदिशाको खोजीमा छ । राजा स्वयम्को चलखेल पनि अझै आशावादी देखिदैछ । त्यसैले यी तमाम् असन्तुस्टी र आमरुपमा कम्युनिष्ट अधिनायकवादको खतरा देखिरहेका हरुको राष्ट्रिय राजनीतिमा सामुहिक दृष्टिकोण वन्नुपर्छ भन्ने कतिपय जानकारहरुको अभिमत देखिन्छ । यदी यस प्रकारको एकीकृत राष्ट्रिय दृष्टिकोण बन्न सक्यो भने मधेशवादी दलहरुको आफ्ना एजेण्डाहरु पनि यहि ठाँउबाट संवोधन हुने विश्वास जाग्न सक्छ ।

 

मधेशको राजनीति र गुरुत्तर समस्याहरुमा दलहरु केन्द्रित भएनन् भने तराई वा मूलतः प्रदेश २ मा कुनै पनि दलको अस्तित्व रक्षा हुन सक्दैन । त्यसैले अहिलेको सन्दर्भमा लोकतन्त्र, अत्याधिक वहुमतमा रहेको धार्मिक आस्था र विविध सामाजिक संरचनालाई मध्यनजर राखी राष्ट्रिय राजनीतिका लागि नयाँ सैद्धान्त्तिक मतैक्यता निमार्णको आवश्यकता बोध हुँदै गएको छ ।

 

दुई तिहाई बहुमतको सरकार बनेर मुलुकले एकप्रकारको राजनीतिक स्थिरताको दिशा समातेका भएपनि वास्तवमा समस्याका चुराहरु ज्यूँका त्युँ छदैछन् । राजा, हिन्दुवादी र अन्य नश्लीय, जातीय र प्रादेशिक मुद्दाहरु नै भोली अर्को विद्रोह र विग्रहको वीउ हुन सक्छ । त्यसैले पनि नेपाली कांग्रेसले आफूलाई मधेश, विभिन्न धर्म सम्प्रदाय र अस्तित्व रक्षाको संवैधानिक मैदान खोजिरहेका हरुलाई पनि समेटेर आफ्नो विचारलाई पुरपरिभाष्ति गर्न सक्नुपर्छ । यसका लागि आफैभित्रको एकता पहिलो शर्त हुनसक्छ ।

 

सानो भएपनि विसाल विविधता वोकेको नेपालजस्तो देशमा यतिका वर्षसम्म विकासको गतिले तिव्रता पाउन नसक्नु भनेको हरेक दलहरुमा सामुहिक राष्ट्रिय दृष्टिकोण, तद्अनुकूलको परराष्ट्र नीति र कुटनैतिक क्षमता नहुनु नै हो । राष्ट्रिय राजनीतिक एकताको वाधकको रुपमा रहेको सकृय राजतन्त्र समाप्त भइसकेको भएपनि प्रजातान्त्रिक शक्तिहरुमा आफ्नो वैचारिक अस्पष्टता र अन्योलले लोकतन्त्रमाथि टेकेर लोकतन्त्र नै धराशयी वनाउन चाहाने शक्तिहरु हावि हुनुको परिणाम भाविश्यमा अत्यन्त दुखदायी हुनसक्छ ।


To read in your mobile download our android app from google play store. Click Here To Download App

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

छुटाउनु भयो कि?

संघीय सांसद नै मलेसिया कामदार पठाउने भेन्डर हात पार्ने धन्दामा

सत्तारुढ दलका सांसद नै मलेसिया कामदार पठाउने भेन्डर हात पर्ने धन्दामा लागेको पाइएको छ। नौ महिनादेखि बन्द मलेसिया रोजगारी सुचारु...

के अब क्यान्सरको सहज उपचार हुनेछ ?

क्यान्सर, जो चिकित्सा विज्ञानको लागि सबैभन्दा कठिन समस्या हो । अहिलेसम्म जे-जति रोगहरु पैदा भए, ति सबैको उपचार विधि खोजिएको...

फ्राइ चिकेन र माछा धेरै खाने गर्नुभएकाे छ ? हाेसियार !

फ्राइ चिकेन र माछा धेरै खाने गर्नुभएकाे छ ? यदि हुनुहुन्छ भने विचार गर्नुहोस् फ्राइ गरिएको कुखुरा र माछाको मासुले...

फ्याटी लिभर कसरी क्यान्सरको कारण बन्नसक्छ ?

तपाईं मदिरा पिउनुहुन्छ । माछामासुको सौखिन हुनुहुन्छ । तारेको-भुटेको खानेकुरामा लोभ गर्नुहुन्छ । तर, निस्क्रिय बस्नुहुन्छ । त्यसो हो भने...

Loading...