राष्ट्रिय ध्रुवीकरणको नयाँ दिशाको खोजी

शुक्रबार, ०७ मङि्सर २०७५

 

नेपालको राजनीतिमा वाम ध्रुबीकरणले न्यूनतम दिशा समातेको सन्दर्भमा अन्य शक्तिहरुको विचमा पनि यस्तै वहसको चर्चा शुरु भएको छ । संघीयता शुरुभएको नेपालको विकेन्द्रित शासन प्रणालीमा यतिवेला प्रदेश नं.२ र तराई नै मुख्य समस्याको रुपमा देखिएको छ । मधेशवादी दलहरुकै पनि खासै पकड नभएको त्यस प्रदेशमा कम्युनिष्ट पार्टी र अन्य कुनै पनि दलले आफ्नो प्रभाव विस्तार गर्न सकिरहेका छैनन् ।

 

लोकतान्त्रिक गणतन्त्र, संघीयता र समानुपातिक प्रतिनिधित्व प्रणालीमा जनताको प्रत्यक्ष सहभागिता हुने हुनाले जनता नै निर्णायक शक्रि पनि हुन् । त्यसैले जनतालाई र जनजीवनमा सरोकारका विषयलाई नजरअन्दाज गरेर कुनै पनि दल अगाडि बढ्न सक्दैन । त्यसैले हरेक राजनीतिक दलको लागि मधेशको मुद्धा नै प्रमुख चुनौतीको विषय हो ।

 

दशवर्ष जनयुद्धका नाममा हिंसात्मक गतिविधिबाट पछाडि हटेर शान्तिपूर्ण र वैधानिक वाटोमा अग्रसर भएको नेकपा (माओवादी) र झण्डै ४० वर्ष अगाडिदेखि हिंसा त्यागेर संवैधानिक बाटोमा आएको तात्कालीन एमाले जस्ता दुई ठूला कम्युनिष्ट पार्टीको एकीकरण एकप्रकारले वामपन्थी ध्रुवीकरणको दिशा हो । सानातिना केही कम्युनिष्ट पार्टीहरुले आफ्नो अलग पहिचान राखिरहेको र माओवादीबाट विभाजित पुनर्गठित वैद्य÷विप्लव माओवादीको भूमिका पनि यतिवेला वैधानिक प्रतिस्पर्धातिर जाने संकेतहरु देखा परेका छन् । यसले गर्दा दुईपार्टीको एकीकरण भविष्यमा थप मजबुत हुने अनुमान पनि गर्न सकिन्छ । जसले गर्दा कम्युनिष्ट अधिनायकवादको उदयको संभावनालाई नजरअन्दाज गर्न सकिने अवस्था छैन । अहिलेको सरकारको कामको रवैयाले पनि यस्तै संकेत गरिरहेको छ ।

 

राजनीतिक एकताको व्यापक आवश्यकताको दम्र्यानमा कम्युनिष्ट इतर शक्ति वीच लोकतन्त्र बचाउका खातिर न्यूनतम सैद्धान्तिक एकताको वहस सुरुभएको छ । नेपालीकांगे्रस मुलुकको अग्रणि लोकतान्त्रिक शक्ति हुदाँहुदै पनि आफ्नै आन्तरिक गुटवन्दीका कारण सत्ता राजनीतिबाट पछाडि परेको छ । मुलुकमा लामो समय निरङ्कुश सत्तामा सहभागी भएका पञ्चहरुको पार्टी राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी पनि विभिन्न विचारमा विभक्त भई अस्तित्व रक्षाको संकटमा देखिएको छ ।

 

नयाँ संविधान जारी भएदेखिनै धर्म निरपेक्षताका कारण असन्तुष्ट रहेको संवैधानिक राजतन्त्र र हिन्दु राष्ट्र चाहनेहरुको ठूलो तप्का पनि आफ्नो हिन्दुवादी अभीष्टका खातिर विशेष कार्यदिशाको खोजीमा छ । राजा स्वयम्को चलखेल पनि अझै आशावादी देखिदैछ । त्यसैले यी तमाम् असन्तुस्टी र आमरुपमा कम्युनिष्ट अधिनायकवादको खतरा देखिरहेका हरुको राष्ट्रिय राजनीतिमा सामुहिक दृष्टिकोण वन्नुपर्छ भन्ने कतिपय जानकारहरुको अभिमत देखिन्छ । यदी यस प्रकारको एकीकृत राष्ट्रिय दृष्टिकोण बन्न सक्यो भने मधेशवादी दलहरुको आफ्ना एजेण्डाहरु पनि यहि ठाँउबाट संवोधन हुने विश्वास जाग्न सक्छ ।

 

मधेशको राजनीति र गुरुत्तर समस्याहरुमा दलहरु केन्द्रित भएनन् भने तराई वा मूलतः प्रदेश २ मा कुनै पनि दलको अस्तित्व रक्षा हुन सक्दैन । त्यसैले अहिलेको सन्दर्भमा लोकतन्त्र, अत्याधिक वहुमतमा रहेको धार्मिक आस्था र विविध सामाजिक संरचनालाई मध्यनजर राखी राष्ट्रिय राजनीतिका लागि नयाँ सैद्धान्त्तिक मतैक्यता निमार्णको आवश्यकता बोध हुँदै गएको छ ।

 

दुई तिहाई बहुमतको सरकार बनेर मुलुकले एकप्रकारको राजनीतिक स्थिरताको दिशा समातेका भएपनि वास्तवमा समस्याका चुराहरु ज्यूँका त्युँ छदैछन् । राजा, हिन्दुवादी र अन्य नश्लीय, जातीय र प्रादेशिक मुद्दाहरु नै भोली अर्को विद्रोह र विग्रहको वीउ हुन सक्छ । त्यसैले पनि नेपाली कांग्रेसले आफूलाई मधेश, विभिन्न धर्म सम्प्रदाय र अस्तित्व रक्षाको संवैधानिक मैदान खोजिरहेका हरुलाई पनि समेटेर आफ्नो विचारलाई पुरपरिभाष्ति गर्न सक्नुपर्छ । यसका लागि आफैभित्रको एकता पहिलो शर्त हुनसक्छ ।

 

सानो भएपनि विसाल विविधता वोकेको नेपालजस्तो देशमा यतिका वर्षसम्म विकासको गतिले तिव्रता पाउन नसक्नु भनेको हरेक दलहरुमा सामुहिक राष्ट्रिय दृष्टिकोण, तद्अनुकूलको परराष्ट्र नीति र कुटनैतिक क्षमता नहुनु नै हो । राष्ट्रिय राजनीतिक एकताको वाधकको रुपमा रहेको सकृय राजतन्त्र समाप्त भइसकेको भएपनि प्रजातान्त्रिक शक्तिहरुमा आफ्नो वैचारिक अस्पष्टता र अन्योलले लोकतन्त्रमाथि टेकेर लोकतन्त्र नै धराशयी वनाउन चाहाने शक्तिहरु हावि हुनुको परिणाम भाविश्यमा अत्यन्त दुखदायी हुनसक्छ ।


To read in your mobile download our android app from google play store. Click Here To Download App

प्रतिक्रिया दिनुहोस्

छुटाउनु भयो कि?

नेताहरुको स्पर्धा र त्यसको अन्तर्य

प्रतिस्पर्धी दलका नेताहरुमा सत्ता वर्चश्व र राष्ट्रिय राजनीतिमा दलीय प्रभुत्वका लागि आ–आफ्नो दाउपेच त हुन्छ नै । तर एउटै दलभित्रको...

जाडोमा श्वासप्रश्वासको समस्याः लक्षण, कारण र उपचार

दिनदिनै चिसो बढ्दैछ । चिसो बढ्दा सबैभन्दा बढी सास्ती भनेका रोगी, बुढाबुढी, बालबच्चा र सुत्केरीले झेल्नुपर्छ । चिसो मौसममा...

छोरी वा छोरा ? यस्तो तरिका अपनाएर आफैले लिंग निर्धारण गर्न सकिन्छ

छोराछोरी बराबरी । वर्तमान समाजले आत्मसात गरेको कुरा हो यो । छोरा भएपनि, छोरी भएपनि अभिभावकले समान सन्तुष्ट प्राप्त गर्छ...

पुत्र प्रकाश विना प्रचण्डको एक वर्ष

तात्कालिन नेकपा (माओवादी) का अध्यक्ष पुष्पकमल दहाल (प्रचण्ड)का पुत्र प्रकाश दहालको निधन भएको आज एक वर्ष पुग्यो । यसविच राष्ट्रिय...

यी हुन् गर्भावस्थामा आउने परिवर्तन र निम्तन सक्ने खतरा :

गर्भावस्था एक विशेष मात्र नभएर जटिल अवस्था हो । यो अवस्थामा आमाले आफ्नो स्वास्थ्यको पूर्ण सावधानी अपनाउन जरुरी हुन्छ ।...

खाली पेटमा चिया पिउनु कति हानिकारक ?

बिहान धेरै बेरसम्म खाली पेट बस्दा शरिरमा एसिडको मात्रा बढ्ने गर्दछ । चियामा पनि एसिड हुन्छ । यस्तो अवस्थामा यदि...

राशिअनुसार आजको आफ्नो भाग्य हेर्नुहोस्

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ४ मंगलबार सन् २०१८ नाेभेम्बर २० तारिख। तिथि    द्वादशि :१५ घडी :३५ पला (दिउसाे...

बिष बन्दै एन्टिबायोटिक, ८० बर्ष पुरानो सुत्र

८० बर्ष पुरानो सुत्रमै उत्पदान हुँदै आएका एन्टिबायोटिक विषका रुपमा विकास भएको भन्दै विश्वव्यापी प्रश्न उठ्न थालेको छ । एन्टिबायोटिकको...

आजको राशिफल

आज वि.सं. २०७५ साल मंसिर ५  गते । बुधबार । इश्वी सन् २०१८ नोभेम्बर २१ तारिख। विरोधकृत् संवत्सर। दक्षिणायन। हेमन्त...

वीर अस्पतालका डाक्टरको राजीनामा पत्र : चाकरी र घुस रकम पुर्‍याउन सकिन

वीर अस्पतालका न्युरो सर्जन डा ध्रुवराज अधिकारीले राजीनामा दिएका छन्। उनले आफ्नो राजीनामा पत्रमा चाकडी र घुस दिन नसकेको उल्लेख...

नर्सविहीन हुम्ला अस्पताल, ३ कर्मचारीको भरमा अस्पताल

जिल्ला अस्पताल हुम्ला नर्सविहीन भएको छ । एकजना नर्स पनि सरुवा भएर काठमाडौं गएपछि अस्पताल नर्सविहीन बनेको हो । दुईजना नर्सको दरबन्दी...

शान्ति संझौता, दुईतिहाई र सपना

माओवादी क्रान्तिकारीका नेता सी.पी.गजुरेलको उक्त अभिव्यक्ति यथार्थ हो कि राजनीतिक तुष ? सी.पी.को आरोप वाहेक पनि विप्लवको भुसको आगो झै...

Loading...

सर्वाधिक पढिएको